Cymerwch Reolaeth…Un Pryd ar y Tro

Dros amser, mae ein platiau wedi tyfu’n fwy a’n dognau hefyd. O silffoedd archfarchnadoedd i fyrddau bwytai, mae dognau mwy wedi dod yn norm yn dawel bach. Y canlyniad? Mae llawer ohonom yn bwyta mwy nag sydd ei angen ar ein cyrff, yn aml heb sylweddoli hynny.

Ond dyma’r newyddion da, gallai newidiadau bach rheolaidd i’ch plât wneud newid mawr i’ch pwysau. Mae lleihau maint dognau yn un o’r camau symlaf a mwyaf effeithiol y gallwch eu cymryd i gyflawni a chynnal pwysau iach.

Pam mae maint dognau’n bwysig?

Pan fyddwn ni’n bwyta mwy nag sydd ei angen arnom, mae ein cyrff yn storio’r egni ychwanegol fel braster. Dros amser, gall hyn ei gwneud hi’n anoddach rheoli ein pwysau. Ond trwy wneud newidiadau bach, cynaliadwy, fel gweini dognau llai, gallwch chi adennill rheolaeth heb roi’r gorau i’r bwydydd rydych chi’n eu caru.

Os yw meintiau dognau yn rhywbeth rydych chi’n ei chael hi’n anodd ag ef, mae yna rai pethau y gallwch chi eu gwneud i helpu.

• Defnyddiwch blatiau a gwydrau llai – Mae’n ffordd brofedig o’ch helpu i fwyta llai a dal i deimlo’n fodlon.
• Gweinwch yr hyn sydd ei angen arnoch chi… cadwch y gweddill at eto – Gwnewch ffafr i chi’ch hun a chadwch gyfran ar gyfer diwrnod arall. Nid yn unig y bydd yn arbed amser ac arian i chi, ond bydd hefyd yn eich helpu i osgoi gorfwyta.  
• Dewiswch opsiynau ysgafnach wrth fwyta allan – Lle bo modd, ceisiwch fynd am ddognau rheolaidd yn lle dognau mawr.  
• Gwiriwch labeli bwyd – Mae meintiau dognau a argymhellir yn aml yn llai nag yr ydych chi’n meddwl.
• Llenwch eich hun ar ffibr – Ychwanegwch fwy o ffrwythau, llysiau, codlysiau a grawn cyflawn i deimlo’n llawn am hirach.
• Cyfnewid bwydydd sy’n llawn egni – Rhowch gynnig ar sawsiau ysgafnach, proteinau llai main, a dulliau coginio iachach fel eu pobi yn y popty neu defnyddio ffrïwr aer yn lle eu ffrio’n ddwfn neu’n fas.
• Cofiwch yfed yn rheolaidd – Gall yfed digon o hylifau, fel dŵr llonydd neu ddŵr pefriog a diodydd di-siwgr, eich helpu i deimlo’n fodlon.

Sicrhau’r cydbwysedd cywir

Nid maint yn unig yw plât iach, mae’n ymwneud â chydbwysedd. Anela at fwy o ffrwythau, llysiau, a bwydydd sy’n llawn ffibr, a llai o opsiynau braster uchel, siwgr uchel. Gall y cyfnewidiadau hyn eich helpu i deimlo’n fodlon, aros yn llawn egni, a chefnogi iechyd hirdymor.

• Mae ffibr yn eich helpu i deimlo’n llawn – Mae bwydydd fel ffa, corbys, grawn cyflawn a llysiau nid yn unig yn eich cadw’n fodlon ond hefyd yn cefnogi treuliad.
  
• Mae bwydydd tun yn cyfrif hefyd – mae ffa pob (siwgr/halen wedi’i leihau), ffacbys, ffa coch, llysiau tun (heb halen ychwanegol) a ffrwythau tun mewn sudd naturiol yn ffyrdd fforddiadwy a hawdd o hybu ffibr.
  
• Gall rhai wedi’u rhewi fod yn ffres hefyd – mae ffrwythau a llysiau wedi’u rhewi yn cael eu casglu a’u rhewi’n gyflym i gadw’r blas a’r maetholion. Maent yn para’n hirach, yn aml yn costio llai, ac yn ei gwneud hi’n hawdd uwchraddio’ch prydau cartref gyda chynhwysion cyfleus ac iach.
  
• Mae cyfnewidiadau syml yn gwneud gwahaniaeth mawr – Newidiwch sawsiau hufennog am rai sy’n seiliedig ar domatos, cyfnewidiwch fwydydd wedi’u ffrio am fwydydd wedi’u grilio, a dewiswch broteinau llai braster fel codlysiau, pysgod, cyw iâr, twrci, neu gig eidion mâl 5% o fraster.  
  
• Mae bwydydd llawn egni yn cronni’n gyflym – Mae eitemau fel mayonnaise braster llawn, bwydydd wedi’u ffrio, diodydd llawn siwgr, bisgedi a chigoedd wedi’u prosesu yn uchel mewn calorïau ond yn isel mewn maetholion. Gall lleihau’r rhain eich helpu i reoli eich pwysau heb dorri blas allan.

Angen mwy o ysbrydoliaeth? Mae Canllaw Bwyta’n Iach y GIG yn lle gwych i ddechrau. 

Fe wnaethon ni siarad â chyn-chwaraewr rygbi rhyngwladol Cymru, Jonathan Fox Davies, ynglŷn â sut mae’n cadw bwyta’n iach ar y trywydd iawn drwy fod yn ymwybodol o faint dognau a pharatoi prydau cytbwys. Un o’i awgrymiadau gorau yw rhoi dim ond yr hyn sydd ei angen ar eich plât a chadw’r gweddill ar gyfer pryd arall.

Yn Barod i Wneud Newid?

Ymunwch â chwarter miliwn o bobl ledled Cymru sy’n mynnu rheolaeth, un pryd ar y tro gyda gwefan Pwysau Iach Byw’n Iach . Gall gwneud newidiadau bach heddiw siapio’ch iechyd yn y dyfodol.

Am ragor o wybodaeth ac i gael mynediad at eich adnoddau am ddim cwblhewch Dod o Hyd i’ch Siwrnai nawr.